Steeds meer ouderen met een internationale achtergrond
Nederland wordt internationaler — en dat is terug te zien in de AOW-cijfers. Een groeiend aantal ouderen ontvangt een onvolledige AOW-uitkering, omdat ze een deel van hun leven in het buitenland woonden of werkten. Tegelijkertijd kiezen steeds meer Nederlandse gepensioneerden ervoor om hun oude dag in het buitenland door te brengen.
Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Van de ruim 3,2 miljoen AOW-gerechtigden die in Nederland wonen, ontvangt inmiddels 11,6 procent een gekort pensioen — dat zijn ruim 370.000 mensen.
Hoe werkt de AOW-opbouw?
De AOW is een volkspensioen: iedereen die in de vijftig jaar vóór de AOW-leeftijd in Nederland heeft gewoond of gewerkt, bouwt automatisch AOW op. Per jaar bedraagt de opbouw 2 procent van een volledig pensioen. Wie vijftig jaar onafgebroken in Nederland was, krijgt 100 procent.
Maar wie jaren in het buitenland heeft gewoond of gewerkt — als student, expat, arbeidsmigrant of bij een internationale organisatie — mist die jaren. Voor elk ontbrekend jaar wordt de AOW-uitkering met 2 procent gekort.
Waarom neemt het aantal onvolledige uitkeringen toe?
De SVB wijst op de toenemende internationalisering van de Nederlandse samenleving. Nederland heeft altijd veel arbeidsmigranten aangetrokken: Turken, Marokkanen, Surinamers en later mensen uit Oost-Europa en verder weg. Velen van hen bereiken nu de AOW-leeftijd, maar hebben niet de volledige vijftig jaar in Nederland gewoond.
Daarnaast zijn er Nederlanders die zelf jaren in het buitenland hebben gewoond of gewerkt — voor studie, werk of avontuur — en daardoor AOW-gaten hebben.
Aanvullende inkomensondersteuning (AIO)
Wie door een incomplete AOW onder het bestaansminimum dreigt te zakken, kan aanspraak maken op de Aanvullende Inkomensvoorziening voor Ouderen (AIO). De AIO vult het inkomen aan tot het sociaal minimum.
In het derde kwartaal van 2023 waren er in Nederland 71.127 AIO-gerechtigden, een stijging van 1,6 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. De SVB verwacht dat dit aantal de komende jaren verder toeneemt, mede doordat de bekendheid met de regeling groeit.
Wist u dat? AIO-gerechtigden hebben vaak wél recht op deze toeslag, maar vragen hem niet aan omdat ze er niet van weten. Voorlichting helpt — de SVB investeert daar actief in.
AOW’ers die in het buitenland wonen
Niet alleen komen er meer ouderen mét een buitenlands verleden, ook kiezen steeds meer gepensioneerden ervoor om in het buitenland te gaan wonen. Eind 2023 woonden ruim 330.000 AOW-gerechtigden buiten Nederland — dat is 9,2 procent van alle AOW’ers.
De drie landen met de meeste Nederlandse AOW-ontvangers:
| Land | Aantal AOW’ers |
|---|---|
| België | 63.885 |
| Duitsland | 48.236 |
| Spanje | 39.399 |
De nabijheid van België en Duitsland verklaart de hoge aantallen deels. Spanje is populair als warm pensioenland voor Nederlanders die van zon en zee genieten.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Demografen verwachten dat de groep AOW’ers met een internationale achtergrond de komende decennia verder groeit. Enerzijds door nawerking van vroegere migratiegolven, anderzijds omdat Nederland een open samenleving blijft die internationaal talent aantrekt.
Voor de sociale zekerheid betekent dit een groeiende groep ouderen met een lager inkomen. De AIO vormt daarvoor een vangnet — maar het vereist wel actief beleid om te zorgen dat iedereen die er recht op heeft, de toeslag ook daadwerkelijk ontvangt.
Wat kunt u zelf doen?
Heeft u zelf jaren in het buitenland gewoond of gewerkt? Dan is het verstandig om tijdig te checken hoe hoog uw AOW zal zijn:
- Mijn SVB (svb.nl): hier ziet u uw verwachte AOW-bedrag op basis van uw verzekeringsgeschiedenis.
- Mijnpensioenoverzicht.nl: voor het totaaloverzicht van AOW én aanvullend pensioen.
- AIO-check: als uw AOW lager uitvalt dan het bestaansminimum, vraag dan tijdig de AIO aan via de SVB.